تبلیغات
یزدان سالاری - جنبش مقاومت اسلامی:حماس
تاریخ : دوشنبه 20 دی 1389 | 10:13 ق.ظ | نویسنده : شهلا بهمن آبادی

حماس

حماس مخفف نام «جنبش مقاومت اسلامی» (حرکة المقاومة الاسلامیة) است که کنترل یکی از سازمان‌های سیاسی- نظامی فلسطینی را در نوار غزه در اختیار دارد.

تاریخچه شکل‌گیری:

حماس (جنبش مقاومت اسلامی) در سال 1987 توسط شیخ احمد یاسین پایه‌گذاری شد. ایدئولوژی حماس ریشه در اخوان‌المسلمین مصر دارد. در سال 1973، یاسین ابتدا «الجماعه الاسلامی» را برای همکاری با فعالیت‌های سیاسی اخوان‌المسلمین در غزه پی‌ریزی کرد. وی سپس جنبش مقاومت اسلامی (حماس) را به‌عنوان بازوی سیاسی و منطقه‌ای اخوان‌المسلمین در دسامبر 1987 به‌دنبال آغاز انتفاضه اول در سرزمین‌های اشغالی بنیان نهاد. عمده شهرت حماس بیشتر به دلیل انجام حملات انتحاری علیه اهداف و نیروهای اسرائیلی است. این جنبش ابتدا دنباله‌رو مدل اخوان‌المسلمین بود به این معنا که به‌عنوان یک «نهاد رفاه اجتماعی» عمل می‌کرد هرچند در حال حاضر، همچنان به فعالیت‌های رفاهی و اجتماعی خود ادامه می‌دهد، اما با واردشدن به فاز مسلحانه بیشتر فعالیت خود را در حوزه مبارزه با اسرائیل متمرکز ساخت. حماس، ستیز اعراب – اسرائیل را به مثابه ستیز اسلام و یهودیت تلقی می‌کند که تنها با نابودی اسرائیل است که می‌توان این ستیز را حل و فصل کرد.

نگرش‌ها، باورها

برخی بر این باورند که دو نگرش حماس «ناسیونالیسم فلسطینی» و «بنیادگرایی اسلامی» درهم‌‌آمیخته است. این گروه خود را به «نابودی اسرائیل»، «هویت صهیونیستی» و «جایگزینی حکومت خودگردان فلسطین با یک دولت اسلامی» و «افراشتن بیرق الله در وجب به وجب فلسطین» متعهد می‌داند.این جنبش فلسطین را سرزمین اسلامی می‌داند که از سوی غیرمسلمانان به اشغال درآمده است. حماس، «جهاد» را تنها راه‌حل مساله فلسطین می‌داند. همچنین خارج ساختن فلسطین از کنترل اسرائیل را وظیفه مذهبی تمام مسلمانان می‌داند. حماس، برخلاف سازمان آزادیبخش فلسطین (PLO) که در سال 1988 اسرائیل را به رسمیت شناخت، نه‌تنها مخالف مشروعیت این رژیم است بلکه خواهان نابودی آن و مخالف ماهیت وجودی اسرائیل است. حماس معتقد به تشکیل دولتی ا سلامی و پیاده‌ساختن تمام ابعاد اسلام و تمام جوانب زندگی است. جنبش مقاومت همچنین علاوه بر اینکه مقاومت را وظیفه یک‌یک مسلمین می‌داند، معتقد به نقش‌‌‌های انقلابی برای تمام افراد جامعه اعم از زن و مرد، معلم و دانشجو و غیره است.

 فعالیت‌ها و اقدامات رفاهی حماس

از جمله دلایل معروفیت و حسن شهرت حماس در فلسطین اقدامات رفاهی و خدمات اجتماعی است که ارائه می‌‌دهد. حماس از بدو تاسیس خود در سال 1987، اقدامات گسترده اجتماعی، سیاسی و حتی نظامی انجام داده است. از جمله آنها می‌توان به ساخت مدارس و بیمارستان‌ها اشاره کرد. بخشی از بودجه سالانه تقریبا 70 میلیون دلاری حماس صرف اقدامات ذیل می‌شود: بسط شبکه خدمات اجتماعی، اجرای برنامه‌های آموزشی و رفاهی، تامین مدارس و یتیم‌خانه‌ها و مساجد، کلینیک‌های بهداشتی، مکان‌های اطعام فقرا و مکان‌های ورزشی؛چنانکه یک دانشمند یهودی به‌نام «روون پاز» معتقد است: «تقریبا 90 درصد کار جنبش مقاومت در فعالیت‌های اجتماعی، رفاهی، فرهنگی و آموزشی خلاصه می‌شود.» در واقع، با فراهم‌آوردن این اقدامات و فعالیت‌هاست که حماس موفق شده تا در میان مردم محبوبیت کسب کرده و وفاداری سیاسی مردم را به دست آورد. این جنبش همچنین کمک‌های مالی و بورسیه به دانشجویانی می‌دهد که خواهان ادامه تحصیل در عربستان یا غرب هستند. افزون بر این، حماس خدمات بهداشتی و درمان پزشکی ارزان یا رایگان را به مردم ارائه می‌دهد. این گروه همچنین موسسه‌های خیریه اسلامی، کتابخانه‌ها و مراکز آموزش برای زنان می‌سازد. ضمن اینکه توانسته در زمینه ساخت کودکستان‌ها و شیرخوارگاه‌ها فعالیت‌هایی انجام داده و مدارس مذهبی‌ای را تاسیس کند که غذای رایگان به کودکان می‌دهد.

نگرش رهبران حماس به اسرائیل

برخی رهبران و سران حماس خواهان «محو و نابودی اسرائیل» هستند. پس از پیروزی حماس در انتخابات 25 ژانویه 2006 یکی از رهبران حماس به‌نام «محمود الزهار» در مصاحبه‌ای با تلویزیون المنار درخواست‌های خارجی مبنی بر شناسایی حق موجودیت اسرائیل را رد کرد. پس از تشکیل دولت از سوی حماس، دکتر الزهار اظهار داشت: «آرزو دارم نقشه جهان را روزی بر دیوار خانه‌ام بیاویزم که در آن نامی از اسرائیل نباشد... امیدوارم که آرزوی ما برای تشکیل دولت مستقل فلسطینی که شامل تمام مرزهای تاریخی فلسطین است، به حقیقت بپیوندد. من به این امر معتقدم که روزی دولت فلسطین تشکیل خواهد شد و جایی برای دولت اسرائیل در این سرزمین نخواهد بود.»وی در دیدگاه خود که ادامه استراتژی حماس مبنی بر عدم شناسایی اسرائیل است، می‌گوید: «این احتمال وجود دارد که با تشکیل دولت اسلامی فلسطین تمام یهودیان، مسیحیان و مسلمانان در کنار هم و در لوای یک دولت اسلامی زندگی کنند.»الزهار در ادامه مصاحبه با المنار گفت: «فلسطینیان از یهودیان هیچ تنفری ندارند و ما تنها با اشغال سرزمین‌مان از سوی اسرائیل مخالفیم.» شیخ احمد یاسین پیش از ترور از سوی جوخه‌های مرگ اسرائیل در سخنانی گفت که سال 2027 سال نابودی اسرائیل است. حتی عبدالعزیز الرنتیسی نیز فراتر رفته و گفت: ما خواهان حذف اسرائیل از روی نقشه هستیم. الرنتیسی همچنین در ادامه سخنان خود افزود: هولوکاست یک موضوع نازی – صهیونیستی است با هدف ترغیب یهودیان به مهاجرت به اسرائیل. خالد مشعل، رئیس دفتر سیاسی حماس نیز ابراز داشت: حماس تنها زمانی نزاع مسلحانه با اسرائیل را ترک می‌کند که این رژیم به مرزهای سال 1967 خود بازگردد و از سرزمین‌های فلسطینی عقب‌نشینی کرده و «حق بازگشت فلسطینیان» را بپذیرد.

منشور حماس

منشور 36 ماده‌ای حماس در سال 1988 تصویب شد. هدف آن «افراشتن بیرق الله در تمام خاک فلسطین» و تاسیس حکومت اسلامی است.در این منشور، شعار حماس اینگونه بیان شده است: «خداوند هدف ما، پیامبر مدل ما و قرآن قانون ماست؛ جهاد راه ما و مرگ در راه خدا والاترین آرزوی ماست.» همچنین در این منشور هدف حماس «حمایت از منکوب‌شدگان، اجرای عدالت و مبارزه با بی‌عدالتی» بیان شده است. حماس بر این باور است که فلسطین سرزمینی است که تا روز قیامت برای نسل آینده مسلمانان نهاده شده است. جنبش مقاومت اسلامی، جنبش فلسطینی متمایزی است که تنها به «الله» وفادار و شیوه زندگی‌اش نیز مبتنی بر اسلام است. ما می‌کوشیم تا بیرق الله را در تمام فلسطین برافرازیم تا پیروان تمام ادیان بتوانند در ذیل حکومت اسلام در همزیستی مسالمت‌آمیز و در صلح و امنیت با یکدیگر به حیات خود ادامه دهند. جنبش مقاومت اسلامی بر این باور است که سرزمین فلسطین، وقفی اسلامی است که تا روز رستاخیر برای نسل‌های آینده مسلمین به ودیعه گذاشته شده است. هیچ بخشی از آن نباید به دیگری واگذار شود.

رهبران اصلی حماس

حماس دارای دو جناح سیاسی و نظامی است اما تمایز میان این دو جناح ظاهرا آسان نیست. ارزیابی ساختار رهبری حماس کمی دشوار است اما می‌توان رهبران آن را به این ترتیب نام برد: الف- خالد مشعل: وی در سال 1956 در اراضی غربی متولد و در رشته فیزیک از دانشگاه کویت فارغ‌التحصیل شد. او در کویت «رهبر جنبش اسلامی دانش‌آموختگان فلسطینی» بود. می‌توان مشعل را رهبر حماس نامید. وی در دمشق ساکن است جایی که او از دهه 1990 در تبعید به سر می‌برد.

ب-اسماعیل هنیه: او که دهه 40 عمر خود را می‌گذراند از دانش‌آموختگان دانشگاه اسلامی غزه در رشته ادبیات عرب است. هنیه از جمله کسانی است که به همراه چند چهره معروف دیگر در اوایل دهه 1990 به لبنان تبعید شد. او دارای رویکردی متعادل و آرام است، اما برخی بر این باورند که این تاکتیکی بیش نیست.

ج- موسی ابومرزوق: وی که در سال 1951 در غزه متولد شد، دکترای خود را در رشته مهندسی صنعتی در ایالات متحده اخذ کرد. او معاون رهبر سیاسی حماس است و در سوریه مستقر است. سال‌ها در آمریکا و اردن زیست و در نهایت در سال 2004 دادگاهی در آمریکا او را به طور غیابی محاکمه و اخراج کرد. دادگاه مدعی بود که وی از فعالیت‌های حماس، حمایت مالی می‌کند.

د- محمود الزهار: در غزه متولد و در قاهره پزشکی خواند. وی یکی از اعضای بنیان‌گذار حماس است. او رهبر فراکسیون حماس در پارلمان است.

و- عزیز دویک: در 1948 متولد و در دانشگاه پنسیلوانیا به درجه دکترا رسید. در سال 1992 به لبنان تبعید و سخنگوی دیپورت‌شدگان لبنان شد.

ن- شیخ حسن یوسف: دهه 50 عمر خود را می‌گذراند و از سال 2001 به بعد مسوول حماس در اراضی غربی بود و اکنون در زندان اسرائیل است. برخی بر این باورند که اگر وی آزاد شود، میانه‌روی وارد سیستم حماس خواهد شد. غرب معتقد است این کمک‌ها زمانی از سر گرفته می‌شود که حماس، تروریسم را رها کند، اسرائیل را به رسمیت بشناسد و تمام توافقات پیشین میان فلسطین و اسرائیل را بپذیرد. این احتمال وجود دارد که با توافق میان اسرائیل و آمریکا کمک‌های بشردوستانه از سر گرفته شود. این در حالی است که کشورهای عربی مثل قطر 13 میلیون دلار و عربستان 20 میلیون دلار کمک به دولت فلسطین اختصاص داده‌اند. دولت عربستان اما اعلام کرده‌ که 2/1 میلیارد دلار کمک مالی طی 2 سال آینده اختصاص می‌دهد. اتحادیه اروپا نیز با کمک 145 میلیون دلاری موافقت کرده اما اعلام کرد که بخشی از آن را به «آژانس آوارگان سازمان ملل» خواهد داد. هرچند کمک‌هایی پراکنده به فلسطین صورت می‌گیرد اما . حجم عظیمی از کمک‌ها با پیش‌شرط‌های گفته شده در بالا انجام خواهد شد.

آرم گروه حماس:

آرم گروه حماس، متشکل از عکسی از گنبد الصخره است که نقشه کوچکی شامل مجموع سرزمین‌های فلسطینی و اسرائیل بر بالای آن قرار دارد و پرچم‌های قوسی شکل فلسطین گنبد را در برگرفته‌اند. بر پرچم سمت راستی عبارت «لا اله الا الله» و بر پرچم سمت چپی عبارت «محمد رسول الله» نوشته شده‌است.در قسمت زیرین گنبد عکس دو شمشیر عربی به شکل ضربدر جای دارد و چارچوب زیرین قبه را تشکیل می‌دهند. کلمه فلسطین در بخش زیرین تقاطع دو شمشیر حک شده و عبارت حرکه المقاومه الاسلامیه - حماس ـ (جنبش مقاومت اسلامی فلسطین ـ حماس‌) نیز در قسمت زیرین آرم و روی نواری نوشته شده‌است.

حمایت ایران از حماس:

جمهوری اسلامی ایران این گروه را به رسمیت شناخته، علناً از آن جانبداری و حمایت معنوی می‌کند و کمک‌های مالی فراوانی را به این گروه اهدا کرده‌است در پی درگیری‌های گستردهٔ ژوئن ۲۰۰۷، که میان گروه شبه‌نظامی حماس و گروه رقیب آن، فتح در سرزمینهای فلسطینی رخ داد و درپی بدست گیری قدرت در نوار غزه توسط گروه حماس و عملکردهای این گروه در حمله به پایگاه‌ها و رهبران جنبش فتح در سرزمینهای فلسطینی مقامات امنیتی فلسطینی از جناح فتح و همچنین برخی کشورهای عربی منطقه خاورمیانه، حکومت ایران را متهم به نقش داشتن در «آموزش نظامی شبه نظامیان حماس در به دست گرفتن کنترل نوار غزه و همچنین کمکهای مالی» به این گروه معرفی کردند.این در حالی است که منوچهر متکی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی در مصاحبه‌ای مطبوعاتی در قطر این اتهامات را رد کرد و مدعی شد که ایران تنها از گروه حماس، «حمایت معنوی» می‌کندبا وجود تکذیب دولت ایران، یک مقام حماس در گفتگو با روزنامه تایمز لندن آموزش شبه نظامیان حماس در ایران و توسط سپاه پاسداران را تایید کرد.وی گفت که ۳۰۰ تن از نیروهای حماس برای طی دوره‌های آموزشی مخفیانه به ایران اعزام شده‌اند. به گفته وی از هنگام آغاز درگیری‌ها تا کنون هفت گروه برای طی دوره‌های شش ماهه به ایران اعزام شده‌اند.این فرمانده ارشد گفت:«ایران مادر ما بوده و به ما اطلاعات و تجهیزات نظامی داده و به لحاظ مالی از ما حمایت می‌کند.»

درگیری حماس با فتح

پس از پیروزی حماس در انتخابات سال ۲۰۰۶ درگیری‌های مسلحانه بین گروه فتح وحماس افزایش پیدا کرد بطوریکه تا سال ۲۰۰۷ صدها فلسطینی در درگیری‌های خیابانی دوطرف درگیری کشته شدند.

رابطه با مصر

در سال ۲۰۰۸ میلادی احمد ابوالغیط وزیر خارجه مصر ضمن اعلام اینکه مصر هرگز سیطره حماس بر نوار غزه را به رسمیت نمی‌شناسد، مقاومت حماس رامضحک خواند وحملات موشکی حماس به اسرائیل را فرصتی برای حمله اسرائیل به فلسطین قلمداد کرددولت مصر همچنین تدابیر امنیتی گسترده‌ای رابرای کنترل مرزهای خود در طول نوازغزه برای جلوگیری از قاچاق اسلحه از مصر به سرزمین‌های تحت سیطره حماس در نظر گرفته‌است.

سپر انسانی

در سال ۲۰۰۶ اسماعیل هنیه رهبر حماس پس از شرکت در یک گرد هم آیی مردمی بصورت سپر انسانی برای جلوگیری از بمباران خانه یکی از اعضای کمیته مقاومت مردمی فلسطین در غزه، اعلام کرد که این اقدام اولین گام برای حفاظت از خانه‌ها و فرزندانمان استدر سال ۲۰۰۶حماس از گروهی از زنان فلسطینی خواسته بود که به مسجدی بروند که تحت محاصره نیروهای اسرائیلی بود و اعضای حماس درآن پناه گرفته بودند، اسرائیل این اقدام را استفاده از سپر انسانی خواندواکنش نسبت به اعدام صدام حسین پس از اعدام صدام حسین، حماس و هواداران آن، این اعدام را محکوم کرده و برای او در شهرهای فلسطینی «خیمه عزا» به پا کردند.

تسلیحات نظامی و کشتار غیر نظامیان

نمودار ماهیانه حملات موشکی القسام (ساخت حماس) به کشور اسرائیل حماس تا کنون به کمک حملات انتحاری و سلاح‌هایی همانند موشک زمین به زمین القسام موفق به کشتن افراد متعددی در اسرائیل شده‌استسازمان‌های بزرگ حقوق بشر تا کنون این حملات را محکوم کرده‌اند. دیدبان حقوق بشر بطور نمونه، در سال ۲۰۰۲ خواستار مجازات اعضای حماس در دادگاه کیفری، «برای جنایات علیه بشریت» شد.

حمله به مسجد ابن تیمیه در شهر رفح

در پی اعلام تشکیل «امارات اسلامی» در نوار غزه، توسط عبدالطیف موسی، رهبر یک سازمان اسلام‌گرای نزدیک به القاعده، بنام جند انصارالاسلام در تاریخ ۱۴ اوت ۲۰۰۹ میلادی، درگیری‌های گسترده‌ای میان طرفداران گروه جند انصارالاسلام و شبه‌نظامیان عضو گروه حماس درگرفت. با حمله شبه‌نظامیان حماس به مسجد ابن تیمیه که طرفداران عبدالطیف موسی در آن سنگر گرفته بودند، ده‌ها تن کشته و زخمی شدند.

مختصری درباره هنیه:

اسماعیل عبدالسلام احمد هنیه ملقب به ابو العبد در سال ۱۹۶۳ در غزه، اردوگاه الشاطئ به دنیا آمد.محل اصلی زندگی خانواده‌اش قبل از آوارگی روستای الجوره در عسقلان اشغالی بوده‌است. وی از مارس سال 2006 تا ژوئن 2007 نخست وزیر دولت خودگردان فلسطین بود.وی در مدارس سازمان آنروا در اردوگاه الشاطی تحصیلات ابتدایی را به پایان برد و در دانشسرای دینی الازهر در غزه دوره دبیرستان را ادامه داد. اسماعیل هنیه لیسانس زبان عربی از دانشکده تربیت دانشگاه اسلامی غزه دارد.اسماعیل هنیه در سال ۱۹۹۲ همراه با ۴۱۵ نفر از رهبران و فعالان حماس و جهاد اسلامی به مرج الزهور در جنوب لبنان تبعید شد.وی از سال ۱۹۸۱ که وارد دانشگاه اسلامی غزه شد، به عضویت انجمن اسلامی این دانشگاه درآمد و در سال 1983 عضو شورای دانشجویی دانشگاه شد و از سال 1985 تا 1986 رئیس این شورا شد.

برخی از فعالیت‌های اسماعیل هنیه:

دبیر پیشین هیأت امنای دانشگاه اسلامی غزه

مسئول پیشین امور اداری دانشگاه اسلامی غزه

مدیر سابق علمی دانشگاه اسلامی غزه

عضو کمیته عالی گفت و گوی حماس با بقیه گروه‌های فلسطینی و تشکیلات خودگردان

عضو کمیته عالی پیگیری انتفاضه به نمایندگی از حماس

رئیس دفتر شیخ احمد یاسین

عضو رهبری سیاسی جنبش حماس

عضو سابق هیأت مدیره جمعیت اسلامی غزه

رئیس باشگاه جمعیت اسلامی غزه به مدت ۱۰ سال



  • دانلود فیلم
  • خرید vpn